حوزه های آبخیز استان

بخش آبخیزداری

با توجه به شرایط خاص اقلیمی و قرار داشتن کشور در منطقه گرم و خشک و وجود مشکلات کمبود منابع آب، افت سفره­ های آب زیرزمینی، وقوع سیلاب­ های فراوان و خسارات ناشی از سیل، کمبود آب شرب در تعداد زیادی از شهرها و روستاهای کشور و غیره، همان گونه که در فرمایشات مقام معظم رهبری نیز بدان اشاره شده، حفظ منابع آب و خاک از اولویت های مهم کشور محسوب می ‏گردد. مساحت حوزه­ های آبخیز کشور ۱۲۵ میلیون هکتار می ­باشد. ۴۶ میلیون هکتار دارای مطالعات شناسایی و توجیهی و ۲۶ میلیون هکتار مطالعات تفصیلی اجرایی می ‏باشد. بر اساس آمار رسمی تاکنون ۳۰.۸۴ میلیون هکتار آن تحت پوشش عملیات اجرایی آبخیزداری و آبخوان داری قرار گرفته است. همچنین ۱۱ میلیون هکتار در دست اجرا و۵ میلیون هکتار مطالعات آماده به اجراست.

آبخیزداری:

مدیریت منابع زیست‌محیطی یک آبخیز (آب، خاک و پوشش گیاهی) به‌نحوی‌که به بهترین وجه اهداف مدیریت طرح را برای بهره‌برداری مداوم از این منابع برآورده سازد.

تهدیدها:

فرسایش خاک و تولید رسوب

تشدید روند سیل خیزی ناشی از تغییرات اقلیمی.

بیلان منفی آبخوان‌های زیرزمینی و خطر فرونشست زمین.

خطر بهم خوردن تعادل اکولوژیک و هیدرولوژیک حوزه­ های آبخیز.

فرصت‌ها:

قابلیت­ های فراوان اجرای طرح ­های آبخیزداری و آبخوان داری

اثربخشی طرح­ ها و رضایتمندی همراه با مشارکت پذیری مردم

تکالیف قانونی:

قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی:

ماده ۱۱- دولت مکلف است با اتخاذ تمهیدات لازم برای شناسایی و کنترل کانون­ های بحرانی فرسایش آبی، بادی و مقابله با پدیده بیابان ­زایی و جلوگیری از هجوم شن­ های روان و گرد و غبار با منشاء داخلی و خارجی به گونه ای عمل نماید که تا پایان برنامه پنج ساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، میزان متوسط کاهش سالانه فرسایش خاک کشور یک تن در هکتار و در اراضی به حداقل سه تن در هکتار برسد.

ماده ۲۷- در فصل تأمین آب بودجه‌های سنواتی، حداقل پانزده درصد (%۱۵) متوسط بلند مدت نزولات آسمانی سالانه کشور هفت و نیم درصد (%۷.۵) از محل کنترل آب ­های سطحی و هفت و نیم درصد (%۷.۵) از طریق آبخیزداری و آبخوان­ داری به حجم آب استحصالی کشور اضافه گردد.

قانون برنامه ششم توسعه کشور:

ماده ۳۵- بند (ث): احیاء، مرمت و لایروبی قنوات به میزان سالانه پنج درصد وضع موجود در طول اجرای قانون برنامه با تأکید بر فعالیت ­های آبخیزداری و آبخوان­ داری برای احیای قنوات.

ماده ۳۸ – بند (خ): اجرای عملیات آبخیزداری و حفاظت از خاک و آبخوان حداقل در سطح ۱۰ میلیون هکتار.

اهداف:

حفظ و بهره‌برداری مناسب از منابع آب ‌و خاک.

حفاظت خاک و کنترل فرسایش و رسوب

پخش سیلاب، تغذیه آبخوان‌های زیرزمینی جهت کمک به افزایش آبدهی قنوات، چاه‌ها و چشمه‌ها و تقویت پوشش گیاهی.

کاهش تأثیرپذیری آبخیزها نسبت به خشک‌سالی، سیل، زمین‌لغزش و فرسایش تشدید شونده.

کنترل سیل به منظور حفاظت سکونتگاه‌ها و تأسیسات زیربنائی.

کنترل رسوبات ورودی به مخازن سدها و تأسیسات و شبکه‌های آبیاری پایین‌دست.

احیاء و توسعه پوشش گیاهی

بهبود شرایط زیست‌محیطی و بهبود وضعیت اقتصادی آبخیزنشینان در راستای اهداف توسعه پایدار.

اثربخشی اقدامات آبخیزداری و آبخوان داری:

حجم آب ذخیره شده سالیانه به طور متوسط ۵۳۰ مترمکعب در هر هکتار در آبخیزداری.

نفوذ سالیانه به طور متوسط ۱۰۰۰ متر مکعب آب در هر هکتار در آبخوان داری.

کنترل فرسایش خاک سالیانه به طور متوسط به میزان ۹ تن در هکتار.

کنترل رسوب سالیانه به طور متوسط ۴ متر‏مکعب در هکتار.

افزایش تولید علوفه سالیانه به مقدار ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار.

دارای نسبت فایده به هزینه به طور متوسط ۴.۷.

حفظ و افزایش تنوع ژنتیکی گیاهی و ایجاد تعادل در اکوسیستم‌ها

تحقق اهداف توسعه پایدار سرزمین

بهبود شرایط اقتصادی-اجتماعی معیشت آبخیزنشینان.

سیمای حوزه‌های آبخیز چهارمحال و بختیاری:

حوزه‌های آبخیز استان چهارمحال و بختیاری با وسعت ۱۶۳۰۶۸۹ هکتار، حدود یک درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است و شامل حوزه‌های: کارون، حوزه سدها و فاقد سد به شرح جدول زیر می ­باشد. همچنین نقشه جانمایی حوزه‌های آبخیز استان ارائه شده است.

 

جدول تقسیمات حوزه‌های آبخیز