آبخیزداری چهارمحال و بختیاری در تنگنای خشکسالی و کمبود اعتبارات

روح‌الله کریمیان معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری روز یکشنبه در گفت‌وگو با ایرنا با اشاره به نقش راهبردی استان در تامین منابع آبی کشور گفت: با توجه به جایگاه این استان در تولید آب، تخصیص اعتبارات نباید فقط براساس جمعیت و مساحت باشد، بلکه باید اهمیت منابع آب و خاک، نرخ فرسایش و شرایط جغرافیایی(توپوگرافی) و اقلیمی استان در نظر گرفته شود.

کاهش بارش‌ها و خشکسالی

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با اشاره به کاهش شدید بارش‌ها در سال گذشته افزود: استان حدود ۵۰ درصد نسبت به میانگین بلندمدت با کاهش بارش مواجه بود و سالی بسیار خشک را پشت سر گذاشت؛ شرایطی که همه بخش‌های وابسته به منابع آب را تحت تأثیر قرار داد.

وی افزود: هرچند از اواخر پاییز سال‌جاری بارش‌های مناسبی ثبت شد، اما همچنان میزان بارش‌ها حدود ۲۰ درصد کمتر از میانگین بلندمدت است و نمی‌توان با چند سامانه بارشی، پایان بحران کم‌آبی را تصور کرد.

آبخیزداری؛ راهکار مهار خشکسالی

کریمیان اجرای عملیات آبخیزداری را راهکاری موثر برای مدیریت بارش‌ها و ذخیره آب دانست و گفت: با اجرای سازه‌های آبخیزداری و اقدامات بیولوژیک می‌توان روان‌آب‌ها را کنترل و امکان نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی را فراهم کرد تا در فصل‌های خشک، چشمه‌ها، قنوات و چاه‌ها از آب‌دهی مناسبی برخوردار باشند.

وی برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی یکی از چالش‌های جدی استان عنوان کرد و افزود: تداوم این روند، بحران کم‌آبی را تشدید می‌کند؛ بنابراین کاهش وابستگی به منابع زیرزمینی و مدیریت اصولی برداشت‌ها ضروری است.

عقب‌ماندگی در اجرای برنامه‌ها

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با اشاره به عقب‌ماندگی در اجرای برنامه‌های توسعه‌ای آبخیزداری گفت: بخش قابل توجهی از هدف‌های تعیین‌شده در برنامه‌های گذشته به دلیل تخصیص نامناسب اعتبارات محقق نشده است.

وی افزود: سال گذشته مجموع اعتبارات این حوزه حدود ۶۵ درصد کاهش داشت، اما امسال حدود هزار و ۳۰۰ میلیارد ریال اعتبار از محل منابع ملی، استانی و محرومیت‌زدایی مصوب شده که تاکنون از محل اعتبارات محرومیت‌زدایی حدود ۶۱۸ میلیارد ریال تامین شده است.

کریمیان با اشاره به اجرای فاز نخست پروژه‌ها گفت: با اعتبارات محرومیت‌زدایی عملیات آبخیزداری در چهار حوزه دهناش بازفت، چهلگرد کوهرنگ، قلنگان شهرکرد و حوضه آبخیز خانمیرزا شامل احداث بندهای سنگی ملاتی، گابیونی و سامانه‌های پخش سیلاب در دست اجراست و اقدامات بیولوژیک و بیومکانیک مانند هلالی‌های آبگیر در جنگل‌ها و کپه‌کاری در مراتع نیز همزمان انجام می‌شود.

۵۲ درصد استان دارای مطالعات تفصیلی آبخیزداری

وی اضافه کرد: از یک میلیون و ۶۴۰ هزار هکتار مساحت استان، حدود ۸۵۰ هزار هکتار معادل ۵۲ درصد دارای مطالعات تفصیلی و اجرایی آبخیزداری است که تاکنون در حدود نیمی از این سطح عملیات اجرایی انجام شده است.

کریمیان با اشاره به شرایط خاص توپوگرافی و نرخ فرسایش بالا گفت: میانگین شیب استان بالا و نرخ فرسایش ۱۶.۷ تن در هکتار است که از میانگین کشوری بیشتر بوده و ضرورت اجرای پروژه‌های آبخیزداری را دوچندان می‌کند.

وی همچنین به تاثیر تغییر اقلیم بر الگوی بارش‌ها اشاره کرد و گفت: کاهش میزان بارش، تغییر در پراکنش مکانی و زمانی و تبدیل بارش‌های برفی به باران، مدیریت منابع آب را پیچیده کرده است؛ برخی مناطق استان به‌ویژه شهرستان‌های اردل، لردگان و کوهرنگ به دلیل بارش بالا و توپوگرافی خشن، پتانسیل سیل‌خیزی بیشتری دارند و اولویت اجرای پروژه‌ها در این مناطق بالاتر است.

مشارکت مردم؛ شرط موفقیت طرح‌ها

کریمیان با اشاره به اهمیت مشارکت مردم در پروژه‌های آبخیزداری گفت: بهره‌برداران اصلی منابع طبیعی مردم هستند و بدون جلب مشارکت آنان، امکان اجرای موفق طرح‌ها وجود ندارد.

وی یادآور شد: در چارچوب مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز برنامه‌های آموزشی، ترویجی و تسهیل‌گری و همچنین معرفی مشاغل جایگزین برای کاهش وابستگی به منابع طبیعی نیز در دستور کار قرار دارد.