کِلوس؛ ممنوع

در برخی از استان‌های زاگرس گیاه کلوس که عده‌ای از آن به نام کرفس کوهی نیز یاد کرده‌اند، آنقدر دارای اهمیت است که خرید و فروش و حمل و نقل آن را ممنوع کردند.

خاستگاه اصلی کلوس چهارمحال و بختیاری است اما در نقاط دیگر زاگرس نیز این گیاه دارویی و خوراکی یافت شده است.

۸۷ درصد مساحت چهارمحال و بختیاری کوهستانی است و تاکنون بیش از یک‌هزار و ۳۵۰ گونه گیاهی در این استان شناسایی شده است، که از این تعداد ۲۷۰ گیاه جنبه دارویی، خوراکی و صنعتی دارد و ۲۷ گونه خاص این استان از جمله کلوس مخصوص این منطقه در زاگرس است.

کلوس از خانواده چتریان و گیاهی خودرو با خاصیت دارویی است که در سال‌های اخیر به دلیل بهره‌برداری بی‌روبه و نامناسب و ریشه‌کنی و غنچه‌چینی پیش از بذر دهی، این گیاه رو به انقراض است.

وسعت رویش این گونه منحصر به فرد و در حال انقراض در چهارمحال و بختیاری زمانی تا هفت هزار هکتار در اقلیم‌های مختلف این استان می‌رسید، اما هم‌اکنون تنها ۷۰۰ هکتار در منطقه سرآقاسید و چین شهرستان کوهرنگ این گیاه خوراکی رشد می‌کند.

کلوس کوهی با نام علمی Kelussia odoratissima Mozaff و نام محلی «کلوس» از تیره چتریان و خودرو است که در صورت آسیب نرسیدن به ریشه آن سالیان سال رویش دارد.

دوره رویش این گیاه هفته‌های آخر اسفندماه، همزمان با ذوب برف‌ها شروع و تا اوایل خردادماه در دامنه کوهستان‌ها و در ارتفاعات ادامه دارد.

کلوس پس از آب شدن برف سه تا چهار ماه رشد می‌کند و بعد دوره گل‌دهی و به بذر نشستن این گیاه است که این دوره ۴ تا ۵ هفته است، که در بیشتر اوقات این گیاه در هفته‌های اول پس از آغاز رویش غنچه‌چینی شده و این امر باعث می‌شود امکان رویش مجدد این گیاه کم شود.

فرمانده یگان حفاظت اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری گفت:با استناد به ماده ۲۵ مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز حمل، عرضه، خرید، فروش و نگهداری گونه گیاهی کلوس ممنوع است و با متخلفان بنا بر قانون برخورد می‌شود.

سرهنگ صادق محمدی افزود: با استناد به ماده ۲۵ مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مبنی بر اینکه هرگونه حمل، عرضه، خرید، فروش، نگهداری، اقدام برای خروج و یا خارج کردن چوب، هیزم یا زغال حاصل از درختان جنگلی به طور مطلق و ارتکاب این اعمال در مورد سایر محصولات و فراورده‌ها یا مصنوعات منابع طبیعی اعم از جانوری و گیاهی به قصد تجاری، بدون تحصیل پروانه از مرجع ذصلاح ممنوع است و مرتکب علاوه‌بر ضبط کالاهای مزبور و آلات و ادوات مورد استفاده، جز در موارد مذکور در مواد (۲۵)و (۲۶) این قانون و سایر مواردی که مجازات بیشتری به موجب قوانین پیش‌بینی شده است مشمول مجازات‌ها و احکام مقرر برای قاچاق کالای مجاز مشروط می‌شود، چنانچه خرید اقلام ذکر شده بدون علم و عمد نسبت به منشأ آن صورت گرفته باشد از شمول این ماده خارج است.

وی ادامه داد: برهمین اساس گونه گیاهی کلوس نیز شامل چنین قانونی می شود و در حالیکه در روزهای اخیر مشاهده شد که عده‌ای به صورت غیرقانونی در حال عرضه کلوس هستند که در صورت مشاهده وفق مقررات برخورد خواهد شد.

محمدی در پایان از مردم و دوستداران طبیعت درخواست کرد تا در صورت مشاهده هرگونه تخلف در این حوزه در حوزه موارد را به شماره تلفن‌های ۱۵۰۴ و ۱۳۹ اطلاع دهند.

هنوز برخی از مردم عقیده دارند که کلوس" خاصیت فراوان دارویی برای درمان سرماخوردگی، رماتیسم و سرطان دارد و علاوه بر خوراکی ، این عده به عنوان گیاه دارویی از آن استفاده می‌کنند.

چهارمحال و بختیاری دارای ۱۱ شهرستان است و بیشتر رویشگاه کلوس در کوهرنگ و بخشی در لردگان پراکنده است.